Thử lý giải những sai sót để đời của nhà biên soạn từ điển Nguyễn Lân – 07a – một đời chính tả, học sai nên hành sai

Hoàng Tuấn Công

Kỳ 7: Một đời chính tả, học sai nên hành sai – (Phần I)

Đất anh hùng có huyền thoại anh hùng. Người thông minh có giai thoại thông minh. Kẻ ngốc ngếch có giai thoại ngốc ngếch… Giáo sư Nguyễn Lân nổi tiếng là người yêu đến “say mê tiếng mẹ đẻ”(1) (Thứ tiếng chúng tôi đã nói đến trong Kỳ 6-Tiếng mẹ đẻ). GS còn là một “huyền thoại” về chính tả và ý thức chính tả.

Giai thoại “Chớ vào hầm chú ẩn” kể về GS Nguyễn Lân, được nhiều người cầm bút khai thác dưới nhiều dị bản:
-”Hồi đó, giặc Mỹ đang đánh phá miền Bắc. Một hôm có báo động, GS Nguyễn Lân ra hầm theo mũi tên chỉ, nhưng ở mũi tên, ai đó lại viết sai chính tả: “hầm chú ẩn” chứ không phải là “hầm trú ẩn”. Ông thấy như bị ai đó xúc phạm và kiên quyết không chịu vào hầm! Rồi nữa, có lần, ông cần đi vệ sinh, nhưng ở cửa lại ghi “nhà vệ xinh”, thế là Giáo sư cũng… không vào ! Có thể đó chỉ là những câu chuyện ai  đó thêu dệt vì quý mến ông, nhưng đã phần nào nói được tấm lòng của nhà giáo Nguyễn Lân đối với việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt mà ông trọn đời tâm huyết”. (Trọn đời vì sự nghiệp trồng người- Báo Công an nhân dân)
Posted in Hoàng Tuấn Công

Thử lý giải những sai sót để đời của nhà biên soạn từ điển Nguyễn Lân – 06b – tiếng mẹ đẻ

Hoàng Tuấn Công

Kỳ 6 phần II: Tiếng mẹ đẻ
 
Phần I Tiếng mẹ đẻ, bạn đọc còn nhớ GS Nguyễn Lân giải thích từ Ngồn ngộn: “Nói người phụ nữ trắng và đẹp: Cô ta mới lớn lên trông ngồn ngộn”. Chúng tôi không đồng ý với cách giải thích này và cho rằng: Khi nhìn phụ nữ mà thốt lên hai từ “ngồn ngộn” chỉ có thể là cái nhìn chằm chằm vào bộ ngực lồ lộ, căng đầy lên chứ không phải cách cảm nhận sắc đẹp nói chung. Nói cách khác, đó là cái nhìn thiên về nhục dục hơn là sự rung động trước vẻ đẹp của một phụ nữ hay cô gái “mới lớn” “trắng và đẹp”.
Sau đây, câu chuyện Tiếng mẹ đẻ của GS Nguyễn Lân xin được tiếp tục:
 -Trắng ngồn ngộn Vừa trắng vừa mập mạp: Ngực anh ta trắng ngồn ngộn.
Người Việt rất khó chấp nhận dùng từ “mập mạp” (béo chắc, khỏe nói chung) để hình dung sự “ngồn ngộn” (đầy lên, trông sướng mắt). Thứ hai, trước đó Giáo sư cho rằng từ “ngồn ngộn” đã bao hàm nghĩa “trắng”: “nói phụ nữ trắng mà đẹp”. Thế nhưng ở mục “trắng ngồn ngộn” GS lại dẫn bạn đọc đi theo cuộc “phiêu lưu” ngôn từ khác. Đó là “nhan sắc” đàn bà bỗng thành vẻ đẹp đàn ông: “Ngực anh ta trắng ngồn ngộn”. Chúng tôi cố lý giải: Có thể đây là bộ ngực của nhà vô địch thể hình “hạng nặng”. Bởi thế, GS e rằng nếu không dùng “ngồn ngộn” sẽ không lột tả hết được sự “vạm vỡ” của bộ ngực. Tuy nhiên, nghĩ đi rồi cũng nghĩ lại. Dùng “ngồn ngộn” để cảm nhận về bộ ngực kiểu Lý Đức hay Phạm Văn Mách sợ rằng không “lành mạnh”. Vả lại, ngực các vị này thường có màu đồng hun, bóng loáng, cuồn cuộn những múi cơ chắc nịch. Đâu có ngồn ngộn trắng, căng đầy, vẻ mềm mại, “ngon ăn” khêu gợi như của giới nữ ? Có lẽ hợp lý hơn cả: Hình như GS đang nói đến bộ ngực trần của “người đẹp chuyển giới”. Về hình thức đã là “cô” hoàn hảo với “núi đôi” “trắng ngồn ngộn”. Chỉ mỗi cái tên trong chứng minh thư vẫn còn là “anh ta” mà thôi !
Posted in Hoàng Tuấn Công

Lớp Diện chẩn ngày 19-20 tháng 4

Nhóm Diện chẩn chùa Tứ Kỳ trân trọng thông báo:

- Thầy Huỳnh Văn Phích sẽ giới thiệu lý thuyết Diện chẩn căn bản, chương trình học 2 ngày cuối tuần 19-20/4/2014, buổi sáng 7h30-11h và buổi chiều 13h30-17h tại chùa Tứ Kỳ (có cơm chay miễn phí buổi trưa).

- Trong thời gian thầy Phích ở lại chùa, Nhóm Diện chẩn tổ chức chữa bệnh từ thiện vào các buổi sáng từ 8h đến 11h trừ ngày chủ nhật.

- Buổi tối các ngày trong tuần từ 18h đến 21h, thầy Phích giúp nhóm thực hành kỹ năng Diện chẩn nâng cao, chương trình học đã bắt đầu từ ngày 7/4/2014.

- Chi tiết xin liên hệ anh Hưng, điện thoại: 0904586007 hoặc 01665256168.

- Địa chỉ: chùa Tứ Kỳ, số 8 đường Ngọc Hồi, phường Hoàng Liệt, quận Hoàng Mai, Hà Nội.

Posted in Nguyễn Văn San

Thử lý giải những sai sót để đời của nhà biên soạn từ điển Nguyễn Lân – 06a – tiếng mẹ đẻ

Hoàng Tuấn Công

Trong loạt bài vừa qua, chúng tôi đã nói nhiều đến những sai sót do trình độ, kiến thức sách vở của GS Nguyễn Lân. Như: cách hiểu thành ngữ, tục ngữ, từ Hán Việt; phương pháp luận, kiến thức ngôn ngữ học, kiến văn,v.v…Phải thừa nhận đó là những vấn đề không đơn giản. Tuy nhiên kỳ này, mời bạn đọc cùng chúng tôi nói đến một lĩnh vực dễ hơn nhiều. Đó là: tiếng mẹ đẻ - thứ tiếng mà đa số chúng ta có thể làu làu qua cách học truyền khẩu.
Theo Wikipedia: “Tiếng mẹ đẻ hay ngôn ngữ đầu tiên là một ngôn ngữ  người ta được thừa hưởng trong thời thơ ấu,và có thể không được giảng dạy chính thức trong trường học (…) nếu có sự tiếp xúc đầy đủ, người ta có thể nói được phần lớn tiếng mẹ đẻ”. Dẫu chẳng được học hành gì, nhưng ngôn từ trong ca dao, hò vè, thành ngữ, tục ngữ, truyện cổ tích…của các cụ ta xưa vô cùng phong phú, chính xác, gợi tả…Đến mức ngày nay ta muốn nói khác đi, diễn đạt khác đi cũng chẳng được. Ấy là do các cụ thừa hưởng vốn ngôn ngữ dân tộc-tiếng mẹ đẻ truyền khẩu từ đời này sang đời khác. Dĩ nhiên, tiếng mẹ đẻ vẫn phụ thuộc vào khả năng cảm nhận và sự tinh tế của mỗi người.
Vậy, tiếng mẹ đẻ của Nhà biên soạn từ điển – GS Nguyễn Lân thế nào ?
1.Tiếng cười, tiếng khóc, tiếng nói, cảm xúc:
Vừa mới chào đời, ta đã nghe tiếng khóc của chính ta. Cái hé mắt đầu tiên, ta nhìn thấy chan hòa ánh sáng, nụ cười, ánh mắt, cảm xúc… của ông bà, bố mẹ… Lớn lên, muôn vẻ tiếng khóc, tiếng cười, tiếng nói…ngày nào cũng diễn ra quanh ta. Đến tận lúc trở về với đất, thanh âm cuối cùng ta nghe, lại là tiếng khóc…Người ta bảo có tới “Ba sáu điệu cười” (Dĩ nhiên đây là con số tượng trưng, ước lệ, ý nói sự phong phú của tiếng cười). Theo chúng tôi, tiếng khóc, kiểu khóc cũng không ít hơn con số đó. Cười, khóc phong phú là thế, nhưng tiếng mẹ đẻ của ta cảm nhận, gọi tên, phân biệt rất rõ ràng.
Vậy, GS Nguyễn Lân cảm nhận, phân biệt thế nào ?
-Cười hô hố cười thành tiếng to, tỏ ý rất vui: Nghe bạn khen thơ của mình, anh ấy cười hô hố.
“Cười hô hố” đúng là kiểu “cười thành tiếng to”, nhưng không phải “tỏ ý rất vui” mà cười về một chuyện gì quá đỗi buồn cười. Tuy nhiên đáng chê là ở cách cười: hơi ngửa mặt, há mồm, bật tiếng cười to một cách thô lỗ, khiếm nhã, thiếu ý tứ, khiến người xung quanh cảm thấy khó chịu. Cứ theo trích dẫn và văn cảnh mà GS Nguyễn Lân lấy ví dụ, chúng ta đành “cố hiểu” thế này: bài “thơ” nào đó vốn không phải của“anh ấy” và thuộc diện “không ngửi” được. Thế mà anh “bạn” lại khen, khiến “anh ấy” phải bật cười lên “hô hố” !
Posted in Hoàng Tuấn Công

Thử lý giải những sai sót để đời của nhà biên soạn từ điển Nguyễn Lân – 05 – tư duy logic

Hoàng Tuấn Công

Nếu Từ điển từ và ngữ Việt Nam” của GS Nguyễn Lân giống như một cái “kho” khổng lồ chứa muôn hình vạn trạng sự vật hiện tượng, thì các đơn vị từ, ngữ, khái niệm…chính là những sự vật hiện tượng được sắp xếp có hệ thống khoa học trong cái kho ấy. Bằng tư duy logic, Nhà biên soạn từ điển phải mô tả chính xác từng sự vật hiện tượng tương ứng với từ ngữ đó.
Căn cứ mô tả này, người ta có thể “vào kho”, nhận diện và tìm thấy sự vật, hiện tượng (từ, ngữ) cần tìm một cách nhanh chóng, chính xác và sử dụng đúng mục đích. Tuy nhiên, khi thực hiện quy trình này, bạn đọc thấy xuất hiện một kiểu tư duy lạ của Nhà biên soạn từ điển: Tư duy “ảo thuật” ! Tức phân tích, mô tả, suy luận không theo quy luật khách quan; thiếu chặt chẽ; thiếu hệ thống, nhất quán, khiến các sự vật, hiện tượng bị đảo lộn, méo mó, sai khác, mâu thuẫn; cái nọ bỗng biến thành cái kia một cách phi lý.
1. biến thành rùa:
-         Lò dò như cò phải bão. Chế người đi quá chậm.
Đây là loại thành ngữ so sánh, A giống như B. Nếu căn cứ vào miêu tả, giải thích của GS Nguyễn Lân “Chế người đi quá chậmđể đi tìm từ, ngữ tương ứng, người ta sẽ vào trong “kho” lấy ra con rùa, hoặc con ốc sên chứ không phải con “cò phải bão” ! (Lưu ý, câu “Chậm như rùa”, GS Nguyễn Lân giải thích chậm quá”)
Posted in Hoàng Tuấn Công

Nguyễn Văn San

Nguyễn Văn San
  • Tư vấn, chăm sóc sức khỏe bằng các phương pháp tự nhiên như Diện chẩn, Bấm huyệt, Khí công, Thực dưỡng và Thiền.
  • Từ 18h-21h tại 174 Giải Phóng, phòng 312, nhà P3 (17 tầng), Phương Liệt, Thanh Xuân, Hà Nội, điện thoại: 0945 689 573.

Bài trong tháng

Thống kê

Xem bài

Xem bài|Xem trang |Truy cập

  • Trong 24 giờ: 3,030
  • Trong 7 ngày: 21,037
  • Trong 30 ngày: 96,059
  • Trực tuyến: 16